Geschiedenis
Van woonoord naar woonwijk
Met de soevereiniteitsoverdracht aan Indonesië in 1949 begint de geschiedenis van Molukkers in Nederland. Gezinnen werden na aankomst ondergebracht in barakkenkampen, de zogenaamde woonoorden. Dat was bedoeld als tijdelijke oplossing. Men ging ervan uit dat het verblijf niet permanent zou zijn.
Vanaf 1957 werd duidelijk dat het langer zou duren. De regering zocht naar permanente huisvesting en integratie in de Nederlandse samenleving. Appingedam was de eerste gemeente waar een Molukse woonwijk werd gebouwd. Gezinnen uit woonoord Schattenberg en het woonoord in de Carel Coenraadpolder vonden hier in 1959/1960 een vaste plek.
Bij die nieuwe wijk hoorde ook een eigen kerkgebouw, op de hoek van de Harkenrothstraat en de George van Saksenlaan.
De bouw in 1960
De gemeente Appingedam stelde een perceel beschikbaar. De staat financierde, de gemeente en de Rijksgebouwendienst hielden toezicht. Architect J. Martini uit Groningen maakte het ontwerp. Fa. R. Niehof en Gebr. Hund uit Appingedam bouwden in 1960 het eerste Molukse kerkgebouw in Nederland. In datzelfde jaar opende ds. Semuel Metiarij de kerk.
Het gebouw is een langwerpige zaalkerk van ongeveer 8 bij 30 meter, één bouwlaag, opgetrokken uit betonstenen met een licht hellend zadeldak. Midden op het dak staat een vierhoekige dakruiter met een lood beklede spits en een stalen kruis. De entree met zadeldakje staat aan de zuidzijde. De luidklok is gegoten door A.H. van Bergen N.V. te Heiligerlee.
De bouwstijl wordt omschreven als verwijzend. Martini liet zich leiden door kerkbouw op de Molukken en in Indonesië, én door de barakken van de Molukse woonoorden. De sobere vorm hangt waarschijnlijk samen met het aanvankelijk semi-permanente karakter van de wijk.
Dakruiter en luidklok
De dakruiter met kruis en de luidklok aan de oostmuur horen bij het sobere silhouet van de zaalkerk. Beide zijn nog altijd zichtbaar vanaf de straat. Het gebouw staat midden in de Molukse wijk van Appingedam.
Interieur
Binnen is de kerkzaal nog herkenbaar als eenvoudige zaalkerk. De dragende houten spanten die het dak dragen, zijn in het zicht gelaten. In de kerkzaal staan een preekstoel en een doopvont, beide gemaakt door firma Niehof-Hund, de bouwer van de kerk.
Naast de kerkzaal horen onder meer een jeugdlokaal, keuken en kerkenraadskamer bij het gebouw.
Monument en restauratie
In 1989 werden de Molukse kerken in Nederland afgestoten door de staat. Achterstallig onderhoud volgde, maar daardoor verkeerde het gebouw nog grotendeels in de originele staat.
In 2011 werd de status van rijksmonument aangevraagd. In 2013 werd die verleend. De kerk werd opgenomen in het Beschermingsprogramma Wederopbouw 1959-1965 en overgedragen aan de Stichting Oude Groninger Kerken.
In 2016/2017 werd de kerk gerestaureerd en verduurzaamd, en tegelijk versterkt in verband met de aardbevingen in Groningen. Het gebouw is nog voor kerkdiensten in gebruik. Daarnaast is er een bezoekerscentrum over de geschiedenis van Molukkers in Nederland.
Bezoek
De Molukse kerk staat aan de Harkenrothstraat 2 in Appingedam. Meer over de gemeente leest u op de pagina Over de kerk.
